De Pikler® Ontwikkellijn in de Kinderopvang

De ontwikkellijn volgens de Pikler® visie

Van liggen naar bewegen, vanuit het kind zelf

Binnen de Pikler® visie staat één uitgangspunt centraal: kinderen ontwikkelen zich vanuit hun eigen tempo en intrinsieke motivatie. Vanuit een natuurlijke nieuwsgierigheid en een innerlijke drang tot ontwikkeling gaan zij zelf op ontdekking. Beweging ontstaat niet doordat volwassenen iets aanleren, maar doordat de omgeving uitnodigt tot bewegen en spel.

Kinderen worden hierin niet geholpen in hun ontwikkeling, maar krijgen de ruimte om zelf te bewegen, te herhalen en te ervaren. De rol van de volwassene ligt in het creëren van een doordachte speelomgeving waarin deze ontwikkeling vanzelf kan ontstaan.

De ontwikkellijn is daarbij geen stappenplan dat gevolgd moet worden, maar een manier van kijken. Door goed te observeren en passend materiaal aan te bieden, ontstaat er een natuurlijke opbouw in beweging en spel.

De basis: rugligging en de eerste ontdekkingen

De ontwikkeling begint in rugligging. Hier ontdekt het kind zijn lichaam, zijn handen en de eerste bewegingen. Wat klein lijkt, is van grote betekenis: het kind ervaart dat het zelf invloed heeft op wat er gebeurt.

De eerste ontwikkeling start bij de handen. Dit zijn voor kinderen hun eigen “gereedschappen”. Ze ontdekken dat deze bij henzelf horen en gebruiken ze om de wereld om zich heen te verkennen en te ervaren.

In deze fase is het belangrijk dat materiaal dichtbij en goed hanteerbaar is. De manier van aanbieden maakt het verschil. Materialen liggen binnen bereik, zijn overzichtelijk neergelegd en nodigen uit tot grijpen en ontdekken.

Bekijk hier materialen die passend zijn bij deze ontwikkeling.

Rollen en buikligging: de wereld wordt groter

Vanuit de innerlijke ontwikkeling ontstaat het moment waarop een kind gaat draaien en rollen. Niet doordat het wordt geoefend, maar omdat het kind er zelf aan toe is.

Met deze beweging verandert de beleving van de wereld. Het kind ontdekt dat het zich niet alleen kan bewegen, maar ook in de ruimte kan verplaatsen. De wereld wordt groter.

In buikligging is het belangrijk om bewust te kiezen voor stevig en vormvast materiaal. Zachte materialen, zoals doekjes, bewegen snel weg wanneer een kind ernaar reikt, waardoor het moeilijk wordt om deze daadwerkelijk vast te pakken. Door juist harde, goed hanteerbare materialen aan te bieden, ontstaat grip en succeservaring.

Daarnaast kan het waardevol zijn om materialen net buiten bereik neer te leggen. Dit nodigt uit tot reiken, afzetten en de eerste vormen van verplaatsen.

Bekijk hier materialen die passend zijn bij deze ontwikkeling.

Tijgeren en kruipen: actief de ruimte in

Wanneer kinderen zich gaan verplaatsen, ontstaat er een nieuwe fase van ontdekken. Ze bewegen zich niet alleen meer, maar gaan ergens naartoe. Dit is het begin van actief verkennen.

In deze fase krijgt de ruimte een nieuwe betekenis. Materialen en inrichting bepalen waar kinderen naartoe bewegen en hoe zij de ruimte ervaren.

De Pikler® kruipkist en het Pikler® labyrint sluiten hierop aan. Ze nodigen uit tot bewegen in, op en door de ruimte, terwijl het kind verbonden blijft met de omgeving. Kinderen ervaren begrippen als in, op, onder en door niet doordat ze worden uitgelegd, maar doordat ze deze zelf beleven.

Bekijk hier het Ready to Play Speelpakket - Speeleiland Kruipen & ontdekken

Bekijk hier materialen die passend zijn bij deze ontwikkeling.

Hellingsvlakken: ervaren van richting, hoogte en diepte

Wanneer kinderen vaardiger worden in kruipen, ontstaat de behoefte aan nieuwe bewegingservaringen. Hellingen voegen een nieuwe dimensie toe aan het spel.

Kinderen passen hun balans aan, sturen hun lichaam en leren omgaan met hoogte en diepte. Ze gebruiken hun armen als het ware als een liniaal om afstanden en hoogtes in te schatten. Wanneer zij omhoog bewegen, ervaren zij dit ook van binnenuit.

Variatie in oppervlak, zoals een gladde of juist tapijt ondergrond, helpt kinderen om hun bewegingen beter te organiseren en controle op te bouwen.

Het gaat hierbij niet om moeilijker maken, maar om het verdiepen van beweging.

Bekijk hier materialen die passend zijn bij deze ontwikkeling.

De overgang naar klimmen

Op een gegeven moment ontstaat er een innerlijke wil om tot staan te komen. Kinderen trekken zich op, zoeken hoogte en willen verder kijken en bewegen.

Wanneer kinderen hieraan toe zijn, komt de Pikler® klimdriehoek & Pikler® - Emmi Pikler - Glijplank - Kippenplank - 147 cm in beeld. Dit is geen losstaand moment, maar een logisch gevolg van wat het kind zelf laat zien.

Kinderen klimmen in hun eigen tempo. Ze bepalen zelf hoe hoog ze gaan en wanneer ze teruggaan. Hierdoor ontwikkelen zij een realistische inschatting van hun eigen mogelijkheden.

Het doel is niet zo hoog mogelijk klimmen, maar het ervaren van beweging en het opbouwen van vertrouwen.

Bekijk hier materialen die passend zijn bij deze ontwikkeling.

Beweging en spel horen samen

Binnen deze ontwikkellijn zie je dat beweging en spel altijd met elkaar verbonden zijn. Kinderen maken een natuurlijke ontwikkeling door van horizontaal naar verticaal bewegen.

Van liggen naar rollen.
Van kruipen naar klimmen.
Van staan naar lopen.

Niet als doel, maar als proces.

Door de omgeving in te richten en materialen bewust aan te bieden, ontstaat er een samenhang tussen spel en beweging. Kinderen combineren, herhalen en verdiepen hun spel vanuit hun eigen initiatief.

De rol van de omgeving

Wanneer kinderen de ruimte krijgen om dit proces zelfstandig te doorlopen, ontstaat waar de Pikler® visie in de kern om draait: ontwikkeling vanuit vertrouwen, eigen initiatief en het innerlijke programma van het kind.

De omgeving speelt hierin een cruciale rol. Niet door te sturen, maar door uit te nodigen.

Een ruimte die klopt, maakt dat:

• Kinderen zelf tot spel komen

• Beweging vanzelf ontstaat

• Er rust en concentratie ontstaat in de groep

De ruimte gaat als het ware voor je werken.

Tot slot

De ontwikkellijn volgens de Pikler® visie laat zien dat ontwikkeling niet iets is wat je aanleert, maar iets wat ontstaat. Wanneer kinderen de ruimte krijgen om zelf te ontdekken, te bewegen en te herhalen, bouwen zij stap voor stap vertrouwen op in hun eigen kunnen.

Soms is niets doen het mooiste wat je kunt geven. Want juist wanneer een kind zelf die stap zet, ontstaat het echte trotse gevoel.