Op bezoek bij Jouw Duimelot & Kindercentrum DOEN!

Op locatiebezoek bij Jouw Duimelot en Kindercentrum DOEN!: kijken, vertragen en vertrouwen

Afgelopen vrijdag mochten wij op locatiebezoek bij Jouw Duimelot in Borne en Kindercentrum DOEN! in Zwolle. Twee kinderopvangorganisaties met ieder een eigen verhaal maar met een duidelijke gedeelde basis: kijken naar het kind vanuit vertrouwen, rust en respect.

Het werd een dag vol mooie gesprekken, herkenning, inspiratie en verdieping. We spraken uren over kinderopvang, pedagogisch handelen, inrichting, spel, beweging en natuurlijk over de Pikler® visie. Niet als methode die je stap voor stap uitvoert, maar als een manier van kijken. Naar kinderen. Naar ontwikkeling. Naar de rol van de volwassene. En naar de omgeving waarin kinderen mogen groeien.

Wat ons opnieuw raakte, is hoe krachtig kleine, bewuste keuzes kunnen zijn. Een ruimte die klopt. Materiaal dat uitnodigt zonder te sturen. Een pedagogisch professional die aanwezig is, maar niet overneemt. Een kind dat de tijd krijgt om zelf te proberen, te herhalen, te ontdekken en uiteindelijk vol trots een volgende stap te zetten.

Binnen de Pikler® visie staat het vertrouwen in het eigen ontwikkelingsvermogen van het kind centraal. Kinderen ontwikkelen zich vanuit eigen initiatief, herhaling en ervaring. De volwassene creëert de voorwaarden: veiligheid, rust, aandacht en een doordachte omgeving waarin het kind zelf tot spel en beweging kan komen.

Jouw Duimelot in Borne: plezier is de motor

Onze eerste stop was Jouw Duimelot in Borne, waar we werden ontvangen door Jeanine Mulder. Jeanine is Pikler pedagoog en heeft al 32 jaar haar eigen kinderopvang. Sinds december 2025 is de tweede locatie van Jouw Duimelot geopend, op het oude Ridderspoor. Een prachtige plek met een hele mooie, natuurlijke buitenruimte waar kinderen volop kunnen ontdekken, bewegen en ervaren.

Jeanine kwam in 2012 in aanraking met de Pikler® visie. Ze merkte in de praktijk dat kinderen motorisch minder vaardig leken te worden en bezocht een lezing van Anna Tardos. Daar werd ze direct geraakt. Door de manier waarop Emmi Pikler® naar kinderen keek: als eigen, competente mensen. Niet afhankelijk gemaakt, maar zorgvuldig begeleid. Niet gestuurd, maar vrijgelaten binnen een veilige en liefdevolle omgeving.

Voor Jeanine betekent de visie vooral: menselijke ontmoeting. Echt kijken. Vertragen. Werken aan voorspelbaarheid. Kinderen de ruimte geven om te spelen, te bewegen en opnieuw te proberen. Op de locatie is dat overal voelbaar. Klim- en klautermateriaal is geen activiteit die af en toe wordt klaargezet, maar een vast onderdeel van de omgeving. Het staat er altijd. Juist daardoor ontstaat herhaling, herkenning en vertrouwen.

Kinderen krijgen letterlijk en figuurlijk ruimte. Ruimte om zelf te oefenen. Ruimte om langer gefocust te blijven. Ruimte om zelfvertrouwen op te bouwen. Jeanine vertelde hoe kinderen die vrij mogen bewegen behendiger worden, zelfbewuster zijn en zich competenter voelen. En misschien nog wel belangrijker: ze ervaren dat hun eigen initiatief ertoe doet.

Een belangrijk inzicht dat steeds terugkwam, was dat helpen juist kan verstoren. Wanneer een kind ergens mee bezig is, kan ongevraagde hulp het kind uit zijn concentratie halen of zelfs laten schrikken. Observeren wordt dan een essentieel pedagogisch instrument. Niet niets doen, maar heel bewust kijken: wat laat dit kind zien, wat heeft het nodig?

Ook in de dagelijkse verzorging is de visie zichtbaar. Baby’s worden op schoot gevoed, zodat zij emotioneel kunnen opladen. Ze krijgen de mogelijkheid om hun handjes om de fles te doen. Er wordt gewacht tot een mondje opengaat voor de lepel. Niet vanuit haast, maar vanuit afstemming. Met deze handreikingen wordt er gewacht tot het kind reageert op de uitnodiging of vraag. Tijdens eetmomenten wordt gewerkt in kleine, vaste groepjes. Dreumesen eten bijvoorbeeld met twee of drie kinderen aan tafel, peuters met vier. De andere kinderen mogen ondertussen doorspelen, waardoor onnodig wachten wordt voorkomen en er rust ontstaat.

Wat opvalt, is hoe doordacht alles is. De warme maaltijd tussen de middag, de uitnodigend gedekte tafel met echt servies, de vaste groepjes die zichtbaar worden gemaakt met foto’s, de volgorde van spelen, eten, verschonen en slapen. Alles draagt bij aan voorspelbaarheid en veiligheid.

Ook de inrichting speelt daarin een grote rol. Jeanine vertelde over het belang van echte ruimte voor kinderen. Hekjes worden niet ingezet als beperking, maar als kader. Ze maken een duidelijke, veilige speelruimte waarin kinderen zich vrij kunnen bewegen, zich kunnen optrekken en met vertrouwen kunnen spelen. De ruimte hoeft niet steeds opnieuw ingericht te worden. Juist herkenbaarheid geeft rust. Een mooie gedachte die bleef hangen: laat 80% staan en wissel 20%. Zo blijft de omgeving voorspelbaar én uitnodigend.

Voor pedagogisch professionals vraagt deze manier van werken veel bewustzijn. Het vraagt om inleven, vertragen, benoemen van handelingen en begrijpen hoe ontwikkeling verloopt. Jeanine gebruikt ervaringsgerichte oefeningen om professionals dit te laten voelen. Zulke oefeningen maken duidelijk hoe belangrijk respectvolle afstemming is.

Toen we vroegen wanneer ze denkt: “dit is precies Pikler®”, hoefde Jeanine niet lang na te denken. “Dat zijn duizend momenten.” Een kind in een prachtige overgangshouding. Een zijwaartse elleboog. Een kind dat een glijbaan van onderaf ontdekt. Een driehoek die eerst wordt gebruikt om zich aan op te trekken. Al die kleine mijlpalen die voor het kind zelf groots zijn.

En wanneer weet je dat het klopt?

Als kinderen betrokken spelen. Als ze hun eigen dingen doen zonder voortdurende bemoeienis. En als ouders binnenkomen en zeggen: “Wat is hier een rust.”

Zoals Jeanine zo mooi zei: plezier is de motor.

Kindercentrum DOEN! in Zwolle: ruimte is rust

Daarna bezochten we Kindercentrum DOEN! in Zwolle, waar Joyce Kroes ons meenam in haar organisatie en visie. KC DOEN! is opgesplitst in kinderopvang en BSO. Joyce is Pikler pedagoog, drie jaar geleden afgestudeerd, en inmiddels al tien jaar eigenaar van kindercentrum DOEN!.

Haar verhaal begon ooit als gastouder vanuit huis. Ze liet zich inspireren door Montessori en volgde ook daarin een opleiding. Via Noortje Brul kwam de Pikler® visie op haar pad. Toen Joyce daar meer over hoorde, wilde ze er meteen alles van weten. De opleiding voelde voor haar als iets waanzinnigs. Ze wilde direct door, verder, meer. Maar juist daar kwam ook een belangrijke les: er is rust nodig. Doe het in stapjes.

Die rust vormt nog steeds de kern van hoe Joyce naar de kinderopvang kijkt. Voor haar betekent de Pikler® visie: ruimte is rust. En wat haar persoonlijk het meest raakt, is precies dat vertragen. Door te vertragen zie je meer. Je ziet waar een kind mee bezig is. Je ziet wat het nodig heeft. Je ziet waar ontwikkeling ontstaat.

Joyce hoopt dat kinderen vooral meenemen dat ze zich veilig mogen voelen. Dat ze zelfvertrouwen ontwikkelen. Dat ze gelijkwaardig worden behandeld en mogen zijn wie ze zijn. Niet kinderen vormen naar een vooraf bedacht beeld, maar aansluiten bij wie zij al zijn en wat zij laten zien.

Ook bij Kindercentrum DOEN! speelt inrichting een grote rol. Materialen hebben een vaste plek, omdat voorspelbaarheid belangrijk is voor kinderen. Tegelijkertijd vraagt een ruimte om aandacht. Soms is het nodig om materialen opnieuw te herschikken, zodat ze weer uitnodigen tot spel. Joyce benoemde mooi dat materialen raakvlakken kunnen hebben met Montessori, maar dat er binnen de Pikler® visie meer speelt dan alleen het materiaal zelf. De vraag is steeds: wat nodigt een kind uit tot spel? Wat heeft dit kind nodig om tot ontwikkeling te komen?

Daarin is observeren onmisbaar. Door goed te kijken, kan het team beter begeleiden. Niet door het spel over te nemen, maar door de omgeving en voorwaarden zo in te richten dat kinderen zelf verder kunnen.

Een mooi voorbeeld dat Joyce deelde, ging over een kind dat in allerlei houdingen probeerde ringen om haar voet te doen. Als volwassene kun je geneigd zijn om te helpen, uit te leggen of het “makkelijker” te maken. Maar juist door niet in te grijpen, ontstaat prachtig spel. Het kind probeert, verandert van houding, zoekt oplossingen en blijft betrokken. Dat zijn de momenten waarop je als professional alleen maar hoeft te genieten van wat er gebeurt.

Ook de samenwerking met ouders krijgt bij Kindercentrum DOEN! veel aandacht. Ouders kiezen vaak bewust voor de organisatie, onder andere door mond-tot-mondreclame. Tijdens rondleidingen wordt uitgebreid verteld over de visie en de manier van werken. Tegelijkertijd weet Joyce dat er veel gebeurt tussen een rondleiding en het moment waarop een kind daadwerkelijk start. Ouders komen met verwachtingen, vragen en soms ook spanning.

Daarom werkt Kindercentrum DOEN! met een zorgvuldige wenperiode. Ongeveer drie weken voordat een kind start, vindt er een huisbezoek plaats. Zo leert het team de thuissituatie kennen en ontstaat er vanaf het begin pedagogisch partnerschap. Daarna volgen vier wenmomenten. Soms wordt daarin geschoven, maar de basis blijft: langzaam opbouwen. In goed overleg gaat een ouder tijdens een wenmoment even weg. Joyce omschreef dat heel treffend: alsof een ouder stap voor stap toestemming geeft aan het kind om op deze nieuwe plek te mogen zijn.

Hoewel ieder kind wettelijk een mentor heeft, vindt Joyce het belangrijk dat alle pedagogisch professionals de kinderen écht zien. Niet alleen weten wie een kind is, maar ook wat er speelt, wat het nodig heeft en hoe het zich ontwikkelt.

Toen we Joyce vroegen wat andere kinderopvangorganisaties morgen al anders zouden kunnen doen, gaf ze geen pasklaar antwoord. En juist dat antwoord klopte. Want iedere locatie, ieder team en ieder kind is anders. Maar vertragen is volgens haar essentieel. Als je vertraagt, zie je zoveel meer. Anders mis je het.

Waar Joyce trots op is? Op kinderen die als een vliegtuig op de schommel liggen. Op de geluiden van kinderen. Op mooie gesprekken met ouders. Op het samen leren en ontdekken met het team. En op beschikbaar zijn: voor kinderen én voor professionals. Want om werkelijk vanuit deze visie te werken, moet je betrokken blijven bij de praktijk. Weten wie de kinderen zijn. Zien wat er gebeurt. Voelen wat er nodig is.

Wat deze dag ons opnieuw liet zien

Deze dag liet opnieuw zien dat de Pikler® visie in de kinderopvang niet gaat over grote gebaren of ingewikkelde veranderingen. Het zit vaak juist in het kleine. In wachten. In kijken. In een handeling benoemen. In materiaal laten staan. In een kind niet optillen naar een volgende stap, maar vertrouwen dat het kind die stap zelf zal zetten wanneer het eraan toe is.

Het gaat over een omgeving die klopt. Een omgeving waarin originele Pikler® materialen, spelmateriaal, inrichting en pedagogisch handelen elkaar versterken. Waar kinderen vrij kunnen bewegen, herhalen, proberen en ontdekken. Waar ontwikkeling niet wordt afgedwongen, maar mag ontstaan.

Bij zowel Jouw Duimelot als Kindercentrum DOEN! zagen en hoorden we hoe krachtig het is wanneer een visie echt doorleefd wordt. Niet alleen in woorden, maar in de dagelijkse praktijk. In hoe er gegeten wordt. Hoe ruimtes zijn ingericht. Hoe professionals kijken. Hoe ouders worden meegenomen. En vooral: hoe kinderen de ruimte krijgen om zichzelf te zijn.

We gingen naar huis met nieuwe inzichten, mooie gesprekken en veel inspiratie. Maar vooral met opnieuw de bevestiging dat rust, aandacht en vertrouwen een enorme kracht hebben binnen de kinderopvang.

Jeanine, Joyce en alle pedagogisch professionals op locatie: ontzettend bedankt voor jullie gastvrijheid, openheid en enthousiasme. Wat bijzonder om te zien hoe jullie werken aan een omgeving waarin kinderen écht de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.