Voelen, scheppen, afdrukken maken of onderzoeken wat er gebeurt in een lichttafel. Ontdek hoe je sensorisch speelgoed kiest dat past bij jouw groep, met praktische voorbeelden, verschillende merken en complete sets voor de Tuff Tray, Play Tray en lichttafels.

Je zet een speelbak klaar. Het ene kind gaat meteen met beide handen door het zand. Een ander pakt eerst een schepje. En een derde blijft even staan kijken voordat het aansluit.

Hetzelfde materiaal, drie verschillende manieren om te beginnen. Welke ruimte geef je daarvoor?

Bij JUTTER & Co. begint het kiezen van sensorisch speelgoed voor de kinderopvang en BSO niet bij een volle speelbak of een compleet uitgewerkt thema. We kijken eerst naar de kinderen. Wat onderzoeken ze? Waar keren ze naar terug? En welk materiaal past bij wat ze op dat moment willen ontdekken?

Van daaruit kies je niet zomaar iets om mee te voelen, maar spelmateriaal waarmee kinderen op hun eigen manier aan de slag kunnen.

Wat is sensorisch speelgoed?

Sensorisch speelgoed nodigt kinderen uit om met hun zintuigen te onderzoeken. Denk aan het voelen van verschillende oppervlakken, luisteren naar geluiden of kijken naar licht, kleur en beweging. Sensorisch spel is dus meer dan spelen met zand of water. Ook een grijpbal, een speelsteen met reliëf of transparant materiaal op een lichtpaneel kan een aanleiding zijn om te ontdekken. 

Tijdens dat spel kun je verschillende handelingen zien samenkomen. Een kind drukt zand stevig aan en probeert de vorm daarna voorzichtig los te maken. Of het houdt een bakje schuin en kijkt hoe de inhoud eruit valt. Het kind voelt, kijkt en past zijn beweging aan.

Daar hoeft geen opdracht bij aangeboden te worden. Voor ons is het onderzoeken zelf al waardevol. Een speelbak hoeft niet te eindigen in een bouwwerk, patroon of ander zichtbaar resultaat. De kracht van spel zit hem in spelen als resultaat.

Hoe kies je sensorisch speelgoed dat aansluit bij het kind?

Begin bij wat je ziet, niet bij wat je graag wilt laten gebeuren.

Pakt een kind steeds een bakje om iets in te verzamelen? Dan kun je verschillende bakjes en geschikt vulmateriaal aanbieden. Onderzoekt het kind vooral oppervlakken met zijn vingers? Kijk dan naar materialen met voelbare verschillen. Blijft het geboeid kijken naar kleuren en licht? Dan kan een lichttafel een passend vertrekpunt zijn.

Vraag jezelf daarbij af: welke handeling wil dit kind herhalen, en wat heeft het daarvoor nodig?

Een kind dat steeds vult en leegt, heeft niet automatisch meer verschillende materialen nodig. Misschien is een tweede bakje al voldoende. En een kind dat liever met een schepje werkt, hoeft het materiaal niet eerst met de handen aan te raken.

Wij vinden het belangrijk dat kinderen mogen kiezen hoe ze deelnemen. Kijken, voorzichtig proberen, hulp vragen en stoppen horen daar net zo goed bij. Het doel is niet dat ieder kind uiteindelijk hetzelfde doet.

Welk sensorisch spelmateriaal past bij baby’s, peuters en BSO-kinderen?

Baby’s en dreumesen: ontdekken dichtbij het lichaam

Kies voor de jongste kinderen materialen die passen bij hun ontwikkeling en manier van onderzoeken. Denk aan grijpen, voelen, verplaatsen en loslaten, zonder dat je vooraf een bepaalde handeling verwacht.

De sensorische ballen van Jellystone zijn bijvoorbeeld licht en flexibel en hebben een open structuur. Ze bieden mogelijkheden om vast te pakken, te voelen en te rollen. Daarmee kun je sensorisch spel aanbieden zonder direct een speelbak met los vulmateriaal neer te zetten. 

Kijk bij jonge kinderen niet alleen naar de leeftijdsaanduiding, maar ook naar hoe zij het materiaal gebruiken. Stoppen ze nog veel in hun mond? Kies dan materiaal dat daarvoor bedoeld is en laat losse rijst en kleine onderdelen achterwege.

Peuters en kleuters: voelen en iets uitproberen

Bij peuters en kleuters kun je sensorisch materiaal combineren met handelingen zoals scheppen, schenken, kneden, sorteren en afdrukken maken. Een bakje, een tangetje of een stempel biedt telkens een andere mogelijkheid.

De schepjes, trechters, pipetten en tangetjes van Inspire My Play geven bijvoorbeeld verschillende manieren om materiaal te verplaatsen. Je hoeft ze niet allemaal tegelijk aan te bieden. Begin met wat aansluit bij het spel en voeg iets toe wanneer daar aanleiding voor is. 

Sensorisch speelgoed voor de BSO: ruimte voor eigen onderzoek

Ook op de BSO kun je sensorisch spel aanbieden zonder er een les of gezamenlijke activiteit van te maken. Zet bijvoorbeeld materiaal klaar waarmee kinderen zelf kunnen experimenteren.

Laat hen onderzoeken hoe je een duidelijke afdruk in zand maakt, hoe kleuren veranderen wanneer je transparante vormen over elkaar legt of hoe je een zelfbedacht landschap opbouwt. De uitdaging kan in het materiaal zitten, maar ook in een vraag die de kinderen zelf stellen.

Geef daarbij ruimte aan verschillende keuzes. Het ene kind wil iets ontwerpen; het andere wil gewoon een tijdje met het materiaal bezig zijn.

Kinetisch zand en speelrijst: welke ervaring bied je aan?

Niet ieder vulmateriaal doet hetzelfde. Kies daarom eerst welke mogelijkheden je wilt aanbieden.

Met kinetisch zand kunnen kinderen kneden, aandrukken en vormen maken. Kinetic Sand is een bekende uitvoering. Een ander materiaal in ons assortiment is Zupr Sand van OchOch. Dat heeft een zachte, deegachtige structuur en blijft goed in vorm, waardoor het geschikt is om mee te rollen en te kneden. 

Je kunt er bijvoorbeeld een paar speelstenen en een bakje naast leggen. Zodat kinderen kunnen ervaren  wat er gebeurt wanneer je de steen in het zand drukt? Hoe krijg je hem er weer uit? En blijft de afdruk hetzelfde wanneer je minder hard duwt?

Speelrijst van Grennn biedt een andere spelmogelijkheid. Je kunt die gebruiken om te scheppen, over te gieten en te verdelen over bakjes. Kies bijvoorbeeld één soort speelrijst met een mandje met verschillende accessoires kinderen kiezen wat zij willen gebruiken in hun spel. 

Zand en rijst hoeven niet samen in één opstelling. Door ze afzonderlijk aan te bieden, geef je kinderen ruimte om de eigenschappen van elk materiaal te onderzoeken.

Yellow Door speelstenen: voelen, afdrukken maken en verhalen bedenken

De speelstenen van Yellow Door passen op verschillende manieren bij sensorisch spel. Binnen de collectie vind je onder meer natuurvormen, dieren, schelpen en etenswaren. Daardoor kun je kiezen vanuit een handeling, een interesse van kinderen of een thema op de groep.

De Speelstenen Natuur hebben aan één kant een reliëf en aan de andere kant een vlak oppervlak. Ze zijn gemaakt van een steen-harsmix en kunnen onder meer worden gebruikt om afdrukken te maken in zand of klei.

Leg een paar stenen naast een laagje zand en laat kinderen onderzoeken. Welke lijnen voel je met je vingers? Wat zie je terug in de afdruk? Kun je de steen weer bij zijn afdruk vinden? Zo krijgt hetzelfde materiaal verschillende mogelijkheden, zonder dat je de hele speelplek hoeft te veranderen.

De sensorische speelstenen Schelpen bieden juist verschillen in vorm en formaat. De set bevat vier schelpvormen in drie groottes en is geschikt voor gebruik in zand en water. Je kunt ze laten verzamelen en vergelijken, maar ook aanbieden in een kleine speelwereld. 

Ook de speelstenen Eten van de Wereld bieden een aanknopingspunt. Kinderen kunnen de vormen onderzoeken en daarna gebruiken in de speelkeuken of een zelfbedacht restaurant. Zo kun je sensorisch spel laten overgaan in rollenspel en gesprekken over eten dat kinderen herkennen.

In de herfst kun je met de natuurstenen beginnen. Niet omdat ieder materiaal bij het seizoen moet passen, maar omdat je daarmee kunt aansluiten bij wat kinderen buiten tegenkomen en meenemen in hun spel.

Tuff Tray, Play Tray of lichttafel: welke complete set past bij jouw groep?

De speelplek is minstens zo belangrijk als het materiaal. Wil je ruimte om rond een tafel te spelen? Zoek je een speelbak die je op verschillende plekken kunt gebruiken? Of wil je juist licht en kleur laten onderzoeken?

Bij JUTTER & Co. stellen we Ready to Play-speelpakketten samen waarin de basis en het spelmateriaal bij elkaar passen. Dat betekent niet dat je alles tegelijk moet uitstallen. Een complete set geeft je materiaal om uit te kiezen, af te wisselen en aan te sluiten bij de groep.

Complete Tuff Tray-set: een basis voor voelen, vullen en combineren

Het Ready to Play-speelpakket Tuff Tray combineert een Tuff Tray-tafel van Cosy met onder meer Kinetic Sand, de Lola Set en stapelbakjes van Grapat, houten schepjes en magnetische sticks met munten van TickiT. Het pakket is samengesteld voor peuters en kleuters.

Voor een eerste sensorische spelopstelling kun je beginnen met het zand, de bakjes en schepjes. Laat kinderen vullen, aandrukken, leegmaken en opnieuw proberen. De andere onderdelen kun je op een later moment aanbieden.

Zo gebruik je de Tuff Tray niet als een tafel die steeds helemaal anders moet worden aangekleed, maar als een vaste basis waar het materiaal kan wisselen.

Complete Play Tray-sets van Inspire My Play

De complete Play Tray-set van Inspire My Play bevat de ronde speelbak, schepjes, schaaltjes met een zeef, tangetjes, trechters en speelrijst van Grennn. De losse bakjes uit de tray kun je apart gebruiken om materialen te verdelen of te verzamelen.

Begin bijvoorbeeld met twee bakjes en een schepje. Later kun je een trechter toevoegen. Daarmee ontstaat een nieuwe onderzoeksvraag: wat past erdoorheen en wat blijft liggen?

Er zijn ook thematische sets, zoals The Play Tray de Tuin. Daarin komen de speelbak van Inspire My Play, speelstenen met bloemen en vlinders, speelrijst van Grennn en tuininsecten van Learning Resources samen. Die combinatie kun je gebruiken voor voelen en sorteren, maar ook voor het maken van een eigen tuin of kleine speelwereld.

Complete lichttafelsets: onderzoeken met licht, kleur en vorm

Een lichttafel biedt andere mogelijkheden dan een gewone speelbak. Met transparante materialen kunnen kinderen onderzoeken hoe licht erdoorheen valt en wat er gebeurt wanneer zij kleuren en vormen combineren.

De complete lichttafelset voor peuters en kleuters bevat een sensorische tafel van TickiT, transparante sorteerbakjes, schalen, pincetten, insecten en schelpen, aangevuld met speelrijst van Grennn. De materialen kunnen ook zonder speelrijst worden aangeboden.

Begin bijvoorbeeld met enkele transparante vormen op het verlichte oppervlak. Laat voldoende ruimte vrij om het effect van het licht te bekijken. Welke vormen passen op elkaar? Wat verandert wanneer er een tweede kleur bovenop ligt?

Werk je liever aan een bestaande tafel? Dan is er het complete speelpakket met lichtpaneel. Dit combineert een TickiT-lichtpaneel met een beschermende cover, transparante materialen van TickiT en Guidecraft en speelrijst van Grennn. Zo kun je een bestaande plek gebruiken voor onderzoek naar licht, kleur en patronen.

Hoe bied je sensorisch speelgoed overzichtelijk en veilig aan?

Wij zouden beginnen met één duidelijke speelplek en een beperkte selectie. Niet omdat weinig materiaal altijd beter is, maar omdat je wilt kunnen zien wat kinderen ermee doen.

Zet de materialen zo neer dat kinderen kunnen overzien wat er beschikbaar is. Houd ruimte vrij om te handelen en zorg dat de hoogte van de speelplek past bij de kinderen. Bekijk daarna wat er gebeurt. Wordt er vooral geschept? Verzameld? Gekeken? Of vraagt het spel om iets anders?

Sensorisch spel op jouw locatie: kiezen vanuit wat er al gebeurt

Je hoeft niet meteen een nieuwe tafel of complete set aan te schaffen. Misschien staat er al een Play Tray in de kast, maar ontbreken passende accessoires. Of is er een lichttafel die je met enkele transparante materialen opnieuw kunt inzetten.

Kijk eerst naar wat er is en wat kinderen ermee doen. Daarna kun je gericht aanvullen.

Bij JUTTER & Co. denken we mee vanuit spel, materiaal en de dagelijkse praktijk in de kinderopvang en BSO. Of het nu gaat om een kleine aanvulling, een complete sensorische speelplek of advies over het gebruik van bestaand materiaal.

Bekijk ons sensorisch spelmateriaal en de complete Ready to Play-speelpakketten. Zoek je hulp bij het kiezen? We kijken graag met je mee met advies over spelmateriaal en inrichting.